Alper Arikan 
MHP Lideri Devlet Bahçeli, partisine yakınlığıyla bilinen TÜRKGÜN Gazetesi’ne verdiği röportajda “100 İl, 1000 İlçe” projesini yeniden gündeme taşıdı. Bahçeli, Türkiye’nin mülki idare yapısında köklü bir dönüşüm hedeflediklerini ortaya koyarken projenin hangi ilçeleri kapsadığına da değindi.
TÜRKGÜN Gazetesi röpörtajı yarın (1 kasım 2026) yayımlayacağını duyursa da Bahçeli’nin bu projesi ve arzusu yeni değil.
Bahçeli’nin sözlerinin anlamı net: Türkiye’de il sayısı 81’den 100’e çıkacak. Bu diğer bir anlamıyla, 19 ilçenin il statüsüne kavuşması demek.
Böylece 1999’dan bu yana değişmeyen Türkiye haritası 27 yıl sonra yeniden çizilecek.
İl sayısı 100’e çıkınca neler değişecek?
Öncelikle; bir ilçenin il olması, o bölgede devletin bütün örgütlenmesini değiştiriyor. Yeni kurulan her ile vali atanacak, valilikle birlikte il müdürlükleri açılacak. Emniyet, sağlık, eğitim ve adalet teşkilatı il düzeyinde yeniden yapılanacak. Bu dönüşüm yeni illere kamu yatırımı, hizmet ve istihdam olarak doğrudan yansıyacak.
Değişim siyasi haritayı da etkileyecek. Her il ayrı bir seçim çevresi olduğu ve her ile en az bir milletvekili düştüğü için 19 yeni il, Meclis’teki 600 sandalyenin dağılımını değiştirecek. Yeni iller genel bütçe vergi gelirlerinden de il olarak pay almaya başlayacak.
Plakalar da değişecek. Bugün plaka numaraları 81 numaralı Düzce ile bitiyor. Yeni illere 82’den başlayarak 100’e kadar numara verilmesi bekleniyor.
Hangi 19 ilçe il olacak?
Bahçeli’nin işaret ettiği ilçeler merak konusu olsa da il olmaya en yakın adaylar uzun süredir biliniyor. Nüfusu, ekonomisi ve il merkezine uzaklığıyla öne çıkan ilçeler şöyle:
- Alanya ve Manavgat (Antalya)
- Bandırma ve Edremit (Balıkesir)
- Fethiye (Muğla)
- Nazilli (Aydın)
- Polatlı (Ankara)
- Çorlu (Tekirdağ)
- Lüleburgaz (Kırklareli)
- İskenderun (Hatay)
- Kozan (Adana)
- Ereğli (Konya)
- Karadeniz Ereğli (Zonguldak)
- Ünye (Ordu)
- Elbistan (Kahramanmaraş)
- Siverek (Şanlıurfa)
- Kahta (Adıyaman)
- Ergani (Diyarbakır)
- Midyat (Mardin)
- Cizre (Şırnak)
- Erciş (Van)
- Yüksekova (Hakkari)
Aday sayısı 19’u aştığı için bazı ilçelerin bu turda dışarıda kalması kaçınılmaz görünüyor. Antalya ve Balıkesir’den ikişer ilçenin listede yer alması, bu iki ilin haritada en çok değişecek iller olabileceğini gösteriyor. İki Ereğli’nin aynı anda il olması halinde ise isim meselesinin nasıl çözüleceği ayrı bir tartışma yaratacak.
Plakalar 100’e kadar uzayacak
Şüphesiz yeni illerin kurulmasıyla Türkiye’nin plaka sistemi de genişleyecek. Bugün plaka kodları 01 numaralı Adana ile başlayıp 81 numaralı Düzce ile bitiyor. İl sayısı 100’e çıkarsa yeni illere 82’den 100’e kadar numara verilecek. Mevcut 81 ilin plaka kodlarında ise herhangi bir değişiklik olmayacak.
Bu, Türkiye’nin daha önce de yaşadığı bir süreç. 1989-1999 yılları arasında kurulan 14 il, plaka kodlarını kuruluş sırasına göre aldı. Aksaray 68, Bayburt 69, Karaman 70, Kırıkkale 71, Batman 72, Şırnak 73, Bartın 74, Ardahan 75, Iğdır 76, Yalova 77, Karabük 78, Kilis 79, Osmaniye 80 ve Düzce 81 numaralı plakayı aldı.
Yeni dönemde hangi ilin hangi kodu alacağı ise henüz belli değil. Konu Haziran’da gündeme geldiğinde, il olmaya aday ilçelerin hiçbirinin 100 numaralı plakayı istemediği basına yansımıştı. Bu nedenle plaka sıralamasının da düzenlemenin tartışmalı başlıklarından biri olması bekleniyor.
Bahçeli’nin önerisinin kabul edilmesi ve yasallaşması durumunda yeni il olan ilçelerde kayıtlı araçların plakalarının değişip değişmeyeceği ise yapılacak yasal düzenlemeyle netleşecek.
İl olmanın şartları neler?
Yeni il kurulmasında belirleyici olacak ölçütler daha önce basına yansımıştı. Buna göre bir ilçenin il olabilmesi için en az 100 bin nüfusa sahip olması ve bağlı olduğu il merkezine en az 30 kilometre uzaklıkta bulunması gerekiyor. Şehirleşme, ulaşım altyapısı, çevre yerleşimlerle ilişki, ekonomik çeşitlilik ve eğitim durumu gibi başlıklarla birlikte toplam 8 kriterde değerlendirme yapılması öngörülüyor.
Yeni il ancak kanunla kurulabiliyor. Bu nedenle 19 yeni ilin hayata geçmesi için TBMM’de yasal düzenleme yapılması gerekecek.
Türkiye’de son yeni il 1999’da kuruldu
Türkiye’de il sayısı en son 1989-1999 yılları arasında arttı. 1989’da Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale, 1990’da Batman ve Şırnak, 1991’de Bartın, 1992’de Ardahan ve Iğdır, 1995’te Yalova, Karabük ve Kilis, 1996’da Osmaniye il yapıldı. 1999’da Düzce’nin il olmasıyla sayı 67’den 81’e çıktı. O tarihten bu yana il düzeyinde hiçbir değişiklik yapılmadı.
Bahçeli’nin yıllardır savunduğu hedef
“100 il” Bahçeli’nin ilk kez dile getirdiği bir hedef değil. MHP lideri, Mayıs 2022’de yaptığı konuşmada il sayısı 100’e, nüfusu 100 milyona ulaşmış bir Türkiye hedeflediklerini söylemişti.
Bahçeli 2023 seçimlerinin ardından, yeni yasama döneminin ilk grup toplantısında bu hedefi Cumhuriyet’in ikinci yüzyılı vizyonuyla birlikte yeniden gündeme getirdi. 
MHP lideri Bahçeli, 13 Haziran 2023 MHP TBMM Grup Toplantısı’da şu sözleri dile getirdi:
“Cumhuriyet’in 100’üncü yıl dönümünde 100 maddelik Anayasa teklif metnimiz de çoktan hazırlanmıştır. Yeni yüzyılda 100 il, 1000 ilçeden müteşekkil idari yapısıyla gücüne güç katmış bir Türkiye’yi inşa ve ihya etmemiz mümkündür.”
Açıklamanın ardından konu AK Parti Merkez Yürütme Kurulu’nda ele alındı, kriterlerin belirlenmesine yönelik çalışma yapılması konuşuldu. O dönemde, il olamayacak ilçelerde küskünlük yaşanmaması için düzenlemenin 2024 yerel seçimlerinin sonrasına bırakılabileceği değerlendirilmişti.
Bu yılın Haziran ayında il sayısının 106’ya çıkacağı yönündeki haberler ise Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından yalanlanmış, yeni il kurulmasına yönelik bir çalışma bulunmadığı açıklanmıştı. Bahçeli’nin son çıkışı, projenin Cumhur İttifakı’nın gündeminden düşmediğini ve hedefin 100 il olarak netleştiğini gösteriyor.
Belediyelerde yolsuzluğa karşı reform
TÜRKGÜN’ün paylaştığı diğer bir ipucu ise şu oldu: Bahçeli, il ve ilçe yapısındaki dönüşümün yanı sıra yerel yönetimlerin işleyişine de dikkat çekti. Son dönemde art arda gündeme gelen belediye yolsuzlukları ve şaibeli işlemlere karşı alınması gereken önlemleri sıralayan Bahçeli, yerel yönetimlerde şeffaflığın artırılması, denetimin güçlendirilmesi ve kapsamlı bir idari reform yapılması gerektiğini vurguladı.
Gözler Meclis’te
Bahçeli’nin çıkışıyla birlikte top yeniden Cumhur İttifakı’na ve Meclis’e geçti. 100 il hedefinin hayata geçmesi için hangi ilçelerin il olacağını belirleyecek, plaka kodlarından seçim çevrelerine kadar yeni düzeni tanımlayacak bir kanunun TBMM’den geçmesi gerekiyor.
Yıllardır il olmayı bekleyen Alanya’dan Polatlı’ya, İskenderun’dan Yüksekova’ya kadar onlarca ilçede ise heyecan yeniden başladı. Türkiye’nin 27 yıldır değişmeyen haritasının ne zaman yeniden çizileceği, önümüzdeki dönemde atılacak adımlarla netleşecek.
Görünen o ki MHP lideri Devlet Bahçeli gündemi değiştirme ve gündem yaratma ustalığını siyaset hayatının verdiği deneyimle sürdürüyor…
